Rayong ကမ္းေျခ Biodiversity ႏွင့္ ေအးျမေသာအလင္းေရာင္

ေမေမခ်စ္ေသာ သားသားနဲ႔ မီးမီးေရ..

ဧၿပီလ ၂၇ ၊၂၈ ၊၂၉ ရက္ေတြမွာ ေမေမတုိ႔ေက်ာင္း က Rayong ကုိေလ့လာေရး သြားေရာက္ခဲ့ပါတယ္..။Rayong ေလ့လာေရးခရီးစဥ္ ဟာ ထုိင္းပင္လယ္ေကြ႔ က ပင္လယ္ကမ္းစပ္မွာ ရွိတဲ့သက္ရွိေတြ…..အင္းဆက္ ေတြ….ေတာ ေတာင္ေရေျမ သဘာဝေတြကုိေလ့လာတဲ့ Biodiversity Research Excursion သေဘာမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္..။ Lomtalay   ဆုိတဲ့ ဟုိတယ္မွာတည္းခုိရပါတယ္…။ ထုိင္းလုိ ေလညွင္း လုိ႔ေခၚပါတယ္တဲ့။ ေမေမ ေရာက္ဘူးခဲ့တဲ့ အေနာက္ကမၻာက ပင္လယ္ကမ္းစပ္ ေတြလုိ လူလုပ္ ဇိမ္ခံပစၥည္းေတြ ရႈပ္ရွက္ခတ္မေနပဲ ပင္လယ္ သဘာဝ ကမ္းေျခအလွကုိ သဘာဝ အတုိင္းေလးပဲ ထိန္းသိမ္းထားတာမုိ႔ ေက်းဇူးတင္စြာ အပမ္းေျပရပါတယ္…။

အသီးေတြျပြတ္ေနတဲ့ ႏွင္းသီး ပင္ ႀကီးကေန အသီးနီနီေတြ ေၾကြက်တာ.. အုန္းပင္တန္းေတြေအာက္ က တစ္ဝက္ထုိင္ လွဲေလ်ာင္းထုိင္ခုံေလးေတြ ဟာ ေရကူးကန္နား မွာစီခ်ထား ကာ ပင္လယ္ကုိ မ်က္ႏွာ ျပဳ ထုိင္ေနႏုိင္ တာေပါ့ေလ..။ ထုိင္ေနရင္းၾကည့္လုိက္ေတာ့ သဲေသာင္ျပင္မွာ စၾကၤာ ပုံ ေရာင္စဥ္ျဖာသလုိ သာကူေစ့သ႑န္ က်စ္စာခဲ လုံးလုံးေလးေတြ ဟာ လွပတဲ့ ဒီဇုိင္း Pattern တစ္ခုလုိ… တစ္နံတစ္လ်ား လွပေနေတာ့တာ..။စိတ္ဝင္စားလုိ႔ ဆင္းၾကည့္ေတာ့ မွ အရင္က တစ္ခါမွ မျမင္ဘူးတဲ့ လက္သည္းခြံေလာက္ ေလး သာရွိတဲ့ Tiny Crab ေခၚ ဂဏန္းေသးေသးေလးေတြ ျဖစ္တာ ေလ့လာခဲ့ ရပါတယ္..။ ေရက်သြားခ်ိန္မွာ သူတုိ႔ ရ႔ဲတြင္းေလးေတြကုိတည္ေဆာက္ဘုိ႔ က်စ္စာေလးေတြ ဟာတြင္းတစ္ဝုိက္မွာ အစဥ္တန္းၿပီး ရွိေနတာပါ..။ ဇရက္ကေလးေတြ က ထုိးသုတ္ တတ္တာ မုိ႔ လူရိပ္ျမင္တာ နဲ႔ တြင္းထဲ ဝင္ေျပး ၾကတာပါ..။ အင္မတန္ မွ လ်င္ျမန္ လွပါတယ္..။

Tiny Crab ေလး နဲ႔ သူေနတဲ့တြင္း သူေဖာက္လုပ္တဲ့က်စ္စာလုံးေလးေတြပါ

ေနာက္ ေမေမ တုိ႔အဓိက ေလ့လာခဲ့တဲ့ သက္ရွိေတြက ေတာ့ Rayong River ဒီေရေတာ ျမစ္ကမ္းစပ္ တေလွ်ာက္မွာရွိတဲ့ ပုိးစုန္းၾကဴး (Fireflies) ေလးေတြ..

မ်ဳိးတုံးေတာ့မဲ့ ပင္လယ္ လိပ္ေတြ ကုိ သုေတသနျပဳေမြးျမဴေနတာေတြ ..အဲဒီကၽြန္းတစ္ဝုိက္က အနက္နဲ႔ အဝါၾကား ငါးလွလွေလးေတြ နဲ႔ သႏၱာေက်ာက္တန္းေတြျဖစ္ပါတယ္..။

Biodiversity ဆုိတဲ့ေခတ္စားလွတဲ့စကားလုံးဟာ Biological Diversity ဆုိတဲ့ ေဝါဟာရ ကုိေပါင္းစပ္ေခၚဆုိတာ ကေလးတုိ႔ိသိၿပီး ျဖစ္မွာပါ…။ဇီဝမ်ဳိးစုံ ၾကြယ္ဝမႈ လုိ႔ ျမန္မာ ကသတင္းစာေတြ ဘာသာျပန္ၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္..။

ေမေမတုိ႔ ေနထုိင္တဲ့ကမၻာေျမ ဆုိတာက သက္ရွိဆုိလုိ႔ လူသားေတြတင္ရွိတာမဟုတ္ဘူးေနာ္..။တစ္ျခားတစ္ျခားေသာ သက္ရွိေတြျဖစ္တဲ့ ကုန္းေန ေရေန သစ္ပင္ေတြ…ကုန္းသတၱဝါေတြ..ေရသတၱဝါေတြ..သူတုိ႔ ေတြ ေနထုိင္ရာခုိလႈံရာ ေဒသေတြ.. သူတုိ႔ရဲ႔ ဗီဇ အရည္အေသြး ေတြ အမ်ားအျပား ကြဲျပားျခားနားစြာ ျဖစ္တည္ေနမႈကုိ Biodiversity လုိ႔ ေခၚတာ ျဖစ္ပါတယ္..။

ေမေမတုိ႔ေနထုိင္ရာ ကမၻာေျမ သတၱေလာက ရဲ႔ အေျခခံအုတ္ျမစ္သဖြယ္လည္းျဖစ္ပါတယ္..။သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ယႏၱရားတစ္ခုလုံး ပုံမွန္အတုိင္းလည္ပတ္ ေနေစဘုိ႔ အမွန္တကယ္ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးလွပါတယ္…။ အဲဒီသက္ရွိေတြသာမရွိခ့ဲဘူးဆုိရင္ သူတုိ႔ေတြရဲ႔ ထြက္ကုန္ပစၥည္းေတြ သူတုိ႔ရဲ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြသာ ကင္းမဲ့ခဲ့ရင္ ေမေမတုိ႔ လူသားေတြ အသက္ရွင္ေနထုိင္ဘုိ႔ အလြန္ခက္ခဲသြားပါလိမ့္မယ္..။

ေမေမတုိ႔လုိအပ္တဲ့ ေအာက္ဆီဂ်င္၊ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္တဲ့ ေရ..ၾသဇာထက္သန္တဲ့ေျမဆီလႊာ၊ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ႏုိင္ တဲ့သစ္ဥသစ္ဖုေတြ၊ေနစရာ အေဆာက္အဦေတြ..အကာအကြယ္ေတြ..ရာသီဥတု ညီညြတ္မွ်တေစတာေတြအားလုံး ဟာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ကပဲ ရရွိၾကတာပါပဲ..။ တကယ္တန္း တိတိက်က် ေလ့လာရင္ ဒီထက္မက ပုိပါတယ္ ကေလးတုိ႔ ေရ..။

ဒီလုိ အဘုိးတန္ လွတဲ့ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဟာ လူေတြေၾကာင့္ပဲ ပ်က္စီးကုန္ခမ္းခဲ့တာ…။လူေတြ မွာ ျပန္လည္ထိန္းသိမ္း ဘုိ႔ တာဝန္ရွိေနတာကုိ သားသားမီးမီး တုိ႔သိထားဘုိ႔ လုိပါတယ္..။တစ္နပ္စား ၪာဏ္ နဲ႔ ကုန္ခမ္းမသြားေအာင္ မလုပ္ဘုိ႔ ထိန္းသိမ္းသုံးစြဲ ဘုိ႔ ေရရွည္ တည္တံ့ေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ဘုိ႔ ကေတာ့ သက္ရွိေလာကမွာ အသိၪာဏ္အႀကီးဆုံးျဖစ္တဲ့ ေမေမတုိ႔လူေတြ မွာ တာဝန္ႀကီးစြာ ရွိတာကုိ နားလည္ ဘုိ႔လုိပါတယ္ ကေလးတုိ႔ေရ..။

ေမေမတုိ႔ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိတဲ့ သက္ရွိေတြ ရဲ႔ ဓာတ္ပုံ တစ္ခ်ဳိ႔ကုိ ဒီလုိ ေနရာေတြမွာhttp://www.biodiversityphotography.org/  ၾကည့္ရႈ ေလ့လာ လုိ႔ရ ပါတယ္ကေလးတုိ႔ေရ..။

အၾကြင္းမရွိ အလုံးစုံ ထြက္သက္ဝင္သက္ရွိေသာသတၱဝါ၊ ၊ထင္ရွားရွိ ေသာ သတၱဝါ၊ ထိတ္လန္႔တတ္ေသာသတၱဝါ၊ တည္ၾကည္ၿငိမ္သက္ ေသာ သတၱဝါ၊ ရွည္ ေသာသတၱဝါ၊ တုိေသာ (ပုကြေသာ)သတၱဝါ၊ မတုိမရွည္ေသာ သတၱဝါ၊ ႀကီးေသာသတၱဝါ၊ ငယ္ေသာသတၱဝါ၊ မႀကီးမငယ္ေသာသတၱဝါ ၊ ဆူေသာသတၱဝါ၊ ႀကဳံေသာသတၱဝါ၊ မဆူမႀကဳံေသာသတၱဝါ ၊ မ်က္စိျဖင့္ ျမင္ေကာင္းေသာသတၱဝါ၊ မ်က္စိျဖင့္မျမင္ေကာင္းေသာ သတၱဝါ၊ အေဝး၌  ေနေသာသတၱဝါ၊ အနီး၌ ေနေသာသတၱဝါ၊ ထင္ရွားျဖစ္ေပၚၿပီးေသာသတၱဝါ ၊ျဖစ္တည္ေနဆဲေသာ သတၱဝါ၊ ဤ အလုံးစုံေသာသတၱဝါ တုိ႔သည္ ကုိယ္စိတ္ႏွစ္ျဖာ ခ်မ္းသာျခင္း ရွိၾကပါေစကုန္သတည္း။ ဆုိတဲ့ေမတၱာ သုတ္ေတာ္ ပါဠိျမန္မာျပန္ အတုိင္း Biodiversity အစုစု ကုိ ေမတၱာျဖန္႔က်က္ရပါေတာ့တယ္ ကေလးတုိ႔ေရ..။

ေမေမတုိ႔ ေရာက္တဲ့ညေနမွာပဲ..Rayong Prasae River ထဲမွာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ပုိးစုန္းၾကဴးေလးေတြ ေလ့လာၾကပါတယ္..။ သူတုိ႔ ကုိၾကည့္ဘုိ႔ ည အခ်ိန္ကုိ ျမစ္ထဲက ေဖာင္ေပၚမွာ ညစာစားရင္း ေစာင့္ပါတယ္…။ ေဖာင္ဆုိတာကေတာ့ သစ္သားအိမ္လုိ ကုိယ္ထည္မွာ အမုိးကေတာ့ဓနိ ပါ။ ေအာက္ေျခကေန သံ ေပပါအလြတ္ေတြ ကုိ တြဲခ်ိတ္ ဆက္သြယ္ ထားတာပါ..။ကုိယ့္အိမ္က ၾကမ္းခင္း မွာထုိင္သလုိ ညစာစား ၾကတာ..ေဖာင္ ၂ခုတြဲကုိ ဆက္ၿပီး ေရွ႔က ေန စက္တပ္ ေလွတစ္စီးက ဆြဲယူ ရင္းေရြ႔လ်ားေစေတာ့တာပါ..။ ေဖာင္စီးခေကာ ညစာ အတြက္ အဖုိးအခ ေပးရပါတယ္..။ သဘဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ရဲ႔ မ်က္ႏွာသာေပးမႈအေပၚ မွာ ေငြ ရွာတတ္ၾကပါေပတယ္..။ ညေမွာင္ လာေတာ့မွ ဖြင့္ထား တဲ့ ကာရာ အုိေက တီဗီေတြ ၊ ဒစၥကုိ ေရာင္စုံမီး ေတြ မွိတ္ ၊ မီးေမွာင္ခ်ရင္း ခ်ဥ္းကပ္ရပါတယ္။

တစ္ပင္လုံး မီးပုံးေလးမ်ားခ်ိတ္သလုိ

လွလုိက္တာ… တလက္လက္ နဲ႔ သစ္တပင္လုံး မီးပြင့္အေသးေလး ေတြ ဆြဲခ်ိတ္ထား သလုိ…ေမေမ ငယ္ငယ္က ရြာဘက္သြားရင္ တစ္ေကာင္စ ႏွစ္ေကာင္စ ေတာ့ေတြ႔ဘူးပါတယ္.. ။ဒီလုိ ေနထုိင္မႈသဘာဝ နဲ႔ အစုလုိက္ ကေတာ့ ဒီတစ္ခါသာ ေတြ႔ဘူးပါေတာ့တယ္။

ပုိးစုန္းၾကဴး ဆုိတဲ့ သဘာဝ အလင္းေရာင္ပုိင္ဆုိင္ၾကတဲ့ အင္းဆက္ကေလး ေတြပါ..။

သူတုိ႔ဟာ တကယ္ေတာ့က်ဳိင္းေကာင္ အမ်ဳိးအစားထဲမွာပါပါတယ္..။

 Family—Lampyridae

Order –Coleoptera

Genus— Oculogryphus ,Pterotus LeConte, 1859

အဂၤလိပ္နာမည္..Fireflies or Lightning Bugs လုိ႔ေခၚပါတယ္..။

သဘာဝတရား ရဲပဇီဝကမၼ ျဖစ္စဥ္ အရပဲ အပူဓာတ္မပါတဲ့ အလင္းေရာင္ေလးေတြ ထုတ္လႊတ္တာ ပါ..။ သဘာဝ အရ မိတ္လုိက္ဘုိ႔ေကာ…သားေကာင္မ်ားကုိဆြဲေဆာင္ဘုိ႔ မီးေလးေတြကုိ အသုံးျပဳ ပါတယ္..။

 အပူမပါ တဲ့ ေအးေသာ အလင္းေရာင္ ျဖစ္လုိ႔ ဓာတုနည္းအားျဖင့္သာ ထုတ္လႊတ္ တာမ်ဳိးပါ..။ သူက အင္းဆက္ဆုိေတာ့ ေခါင္းပုိင္း ရင္ပုိင္း ဝမ္းဗိုက္ပုိင္း သုံးပုိင္းရွိ ပါတယ္..။ဝမ္းဗုိင္ပုိင္း မွာ ေအာက္ ဘက္နားကုိၾကည့္ရင္ မွာ အဝါေရာင္အစိမ္းေရာင္နဲ႔ အနီေဖ်ာ့ေရာင္ေလး ရွိေန ပါတယ္…သူ႔အလင္း ရဲ႔ လႈိင္းအလ်ားဟာ ၅၁၀ ကေန ၆၇၀ နာႏုိမီတာရွိပါတယ္..။

 နာႏုိမီတာ ဆုိတဲ့ ယူနစ္တစ္ခုကုိ အလ်ဥ္း သင့္လုိ႔ ေျပာလုိက္ပါရေစ ကေလးေရ..(A nanometre (American spelling: nanometer; symbol nm) (Ancient Greek: νάνος, nanos, “dwarf”; μέτρον, metrοn, “unit of measurement“) is a unit of length in the metric system, equal to one billionth of a metre. ) တစ္မီတာ ရဲ႔ သန္းတစ္ေထာင္ပုံတစ္ပုံ ဆုိတာကေတာ့ nanometre ျဖစ္ ပါတယ္..။ nm လုိ႔ေရးပါတယ္။

မွိတ္တုတ္ မွိတ္တုတ္ ျဖစ္တယ္ ဆုိတာမွာ ဘယ္လုိ ဖြင့္ေစ ပိတ္ေစတယ္ ဆုိတဲ့ျဖစ္စဥ္ေတြ ကုိ ဒီေန႔ထိ ပညာရွင္ေတြ မသိၾကေသး ပါဘူး။အမ ဟာ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ဥအုခ်ၿပီး ဥကေပါက္လာ တဲ့ ပုိးတုံးလုံး ေလးေတြ မွာေတာင္မွ ပဲ အလင္းေရာင္ ေပၚေပါက္ႏုိင္စြမ္း ရွိၾကပါတယ္။

မ်ဳိးကြဲေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ရွိၿပီး သမ ပုိင္း နဲ႔ အပူပုိင္းေဒသ ပတ္ဝန္းက်င္မ်ားမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္..။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကုန္းတစ္ဝက္ ေရတစ္ဝက္ေနရာေဒသေတြ မွာပုိေတြ႔ရပါတယ္..။ သစ္ေတာ ထူထပ္တဲ့ေနရာေတြဟာ သူတုိ႔ ပုိးတုံးလုံး ေလး ေတြ အတြက္ အစားအစာ ေတြေပါမ်ား တတ္လုိ႔ပါ..။

ပုိးစုန္းၾကဴးေလးေတြဟာ  အစုိဓာတ္ ကုိႏွစ္သက္တာမုိ႔  အာရွ တုိက္နဲ႔ အေမရိကတုိက္ရဲ႔ ပူေႏြးစြတ္စုိတဲ့ ေဒသေတြမွာ ေတြ႔ရမ်ားတာေပါ့ေလ..။ သူတုိ႔႔ရဲ႔ အလင္းေရာင္ ထုတ္ေပးႏုိင္တဲ့အဂၤါ အစိတ္အပုိင္း Light Emitting Organ ေတာ့ရွိၾကပါတယ္ ။ ဝမ္းဗုိက္ေအာက္ဘက္မွာ က ခုဏေျပာခဲ့တဲ့  ေရာင္ျခယ္ ဆဲလ္ေလးေတြ မွာ Luciferin ဆုိတဲ့ ေရာင္ျခယ္ ဓာတ္ပစၥည္း ပါဝင္ၾက ၿပီး ေအာက္ဆီဂ်င္ နဲ႔ ဓာတ္တုိးၿပီး အလင္းေရာင္ဆုိတာ ျဖစ္လာတာပါ။ Luciferin ကုိ  Luciferase ဆုိတ့ဲ အင္ဇုိင္းေတြက ဓာတ္တုိးေစတာျဖစ္ပါတယ္..။

သူ႔ရဲ႔ဓာတ္တုိးျဖစ္စဥ္ ညီမွ်ျခင္းကုိ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ဒီလုိ ရွိပါတယ္..။ အဲဒီျဖစ္စဥ္က အလင္းေရာင္ထြက္လာတာျဖစ္ပါတယ္။

Luciferin ဆုိတဲ့ ေရာင္ျခယ္ ပစၥည္းေလးေတြ ဝမ္းဗုိက္ေအာက္မွာ

In luminescent reactions, light is produced by the oxidation of a luciferin (a pigment):

Luciferase Enzyme ထုတ္လုပ္ႏုိင္တဲ့ဗီဇ ပါတာမုိ႔ ဗီဇအင္ဂ်င္နီယာနည္းပညာ(Genetic Engineering)  နဲ႔ ပြားမ်ား ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ Commercial Luciferase Enzyme လည္းရွိပါတယ္..။ ေသြးနီဥေတြၿပဳိကြဲတာကုိ ညႊန္ျပ စမ္းသပ္ႏုိင္လုိ႔ ေသြးလွဴဘဏ္ေတြမွာ အသုံးျပဳၾကပါတယ္..။ မႈခင္း ျဖစ္ပြား တဲ့အခါ က်န္ခဲ့တဲ့ ပစၥည္းေသြးစြန္းသြား မသြားစစ္ေဆးတဲ့ေနရာမွာလည္း အသုံးျပဳၾကပါေသးတယ္တဲ့ ..။

Luciferase Enzyme Oxidation Process...Light appears

ေမေမ့႒ာ နက ဆရာမတစ္ေယာက္ကေတာ့ ေမေမ က အင္ဇုိင္းေတြအေၾကာင္း ကုိ စာတမ္းေရးလာမွန္း သိလုိ႔ ျခ ေတြရဲ႔ အူထဲမွာ ေနတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြ ကသစ္သားေတြကုိ ေခ်ဖ်က္ႏုိင္တဲ့အင္ဇုိင္း Wood Degrading Enzyme ထုတ္ ႏုိင္တာမုိ႔ အဲဒီဘက္တီးရီးယား ကုိ ထုတ္ယူ ေမြးျမဴဘုိ႔ ေဆြးေႏြး ေနေလ ရဲ႔..။

အင္း……ေမေမကေတာ့ မီးမွိတ္ထားတဲ့ ေဖာင္ေပၚ မွာ ထုိင္ရင္း လကြယ္ည ဒီေရ ေတာထဲမွာ ကုိယ္ပုိင္အလင္းေရာင္န႔ဲ လင္းလက္ေနတဲ့ ပုိးစုန္းၾကဴးေလးေတြ ကုိေတာ့ မေမ့ေတာ့ပါဘူးကေလးတုိ႔ေရ..။ ေအးျမေသာအလင္းေရာင္ Cool Light ေလးေတြ စိတ္အဟုန္က ထုတ္လႊတ္ရင္း ကုိယ့္ပတ္ဝန္းက်င္ကုိ လင္းလင္းလက္လက္ ေအးေအးျမျမ ျဖစ္ဘုိ႔ ႀကဳိးစားရမယ္ဆုိတာကုိပါ။

လိပ္ေတြနဲ႔ ငါး ေတြ အေၾကာင္း ေနာက္ေတာ့ဆက္ပါမယ္ေနာ္…။

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s